06/24/2017 - شنبه 3 تير 1396
مشاهده خبر

اقتصاد و کاهش ارزش ریال
1395/9/13 9:45:54 print

اقتصاد و کاهش ارزش ریال
عباس دهقانی

بر اساس گزارش‌ها، قیمت دلار در بازار آزاد به مرز چهار هزار تومان نزدیک شده است. در هفته‌های اخیر قیمت دلار و سکه طلا در بازار افزایش قابل توجهی داشته است. البته کارشناسان اقتصادی دلایل گوناگونی را برای رشد قیمت دلار مطرح می کنند که برآیند کاهش سمت عرضه دلار و افزایش تقاضای این ارز معتبر بوده است. 
 این در حالی است که صرافان در بازار اقدام به خرید دلار می¬کنند اما از فروش آن خودداری می¬نمایند. ابراهیم محمد ولی، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران گفته است که خریداران و فروشندگان در شرایط کنونی تمایلی به معامله طلا و دلار ندارند و تردید، به ادامه رکود بازار دامن زده است. بازار ارز و طلا در کشور در حالت نوسان قرار گرفته و متقاضیان در این بازه زمانی اقدام به خرید نمی‌کنند. برخی کارشناسان اقتصادی احتمال می دهند که دولت برای جبران کسری بودجه 10 هزار میلیارد تومانی خود، می خواهد دلار گران شود. افزایش نرخ ارز دست دولت را برای بالا بردن قیمت دلار در بودجه سال آینده هم باز می گذارد. 
حسینعلی حاجی‌دلیگانی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس ایران هم به خبرگزاری تسنیم گفته: "چون دولت نتوانست سرنوشت دلار را از صادرات نفت جدا کند و به درآمدهای ارزی ناشی از صادارت غیرنفتی گره بزند، قیمت دلار به یک وضعیت بی‌ثباتی رسیده‌ است." با این حال رئیس کل بانک مرکزی در مقابل این احتمالات ضمن یادداشتی گفته است دولت قطعاً به دنبال گران شدن دلار نیست. وی تعطیلات سال جدید میلادی ، تقاضای فصلی بازار مثل سفر میلیونی به عراق در ایام اربعین  را در این رابطه موثر دانسته و معتقد است که این روند پایدار نخواهد ماند. یکی از دلایل اصلی گران شدن دلار در هفته‌های اخیر افزایش تقاضای زائران ایرانی در آستانه اربعین و به قصد سفر به عراق عنوان شده بود. امسال افزایش قابل توجه تعداد زائرانی که به عراق سفر می کردند، باعث افزایش تقاضا در بازار ارز شد. 
در نخستین روزهای پس از پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا شاهد تقویت نرخ دلار آمریکا بودیم. اما این وضعیت گذرا بود و اکنون شاهد نوسانات قابل توجه در شاخص دلار نیستیم. البته پیش بینی می¬شود که در آینده¬ای نه چندان دور "فدرال رزرو" (بانک مرکزی آمریکا) نرخ بهره را اندکی افزایش دهد. این کار با فروش اوراق قرضه دولتی توسط فدرال رزرو و کاهش قیمت آنها (که به معنای افزایش نرخ بازده این اوراق و در نتیجه افزایش نرخ های بهره در این کشور است) انجام می¬گیرد. افزایش نرخ بهره در آمریکا موجب ورود سرمایه به این کشور و تقویت دلار خواهد شد. از سال گذشته تاکنون شایع شد که بانک مرکزی آمریکا قصد افزایش نرخ بهره را دارد، اما این شایعات تحقق نیافت. به نظر می¬رسد اینبار شایعات به حقیقت بپیوندد و شاخص دلار اندکی افزایش یابد. اما این موضوع ربطی به انتخاب ترامپ ندارد زیرا هنوز سیاست¬های دولت ترامپ مشخص نیست و هیچکس نمی¬داند وی تا چه اندازه به وعده¬های انتخاباتی خود وفادار خواهد ماند.  
عدم قطعیت درباره سیاست دولت آینده آمریکا در قبال ایران و بخصوص ابهام درباره آینده توافق هسته‌ای این کشور در دوران پس از باراک اوباما به "جو روانی" بازار و افزایش قیمت دلار دامن زده است. البته دولت به عنوان تنها بازیگر عمده ارز در بازار و سیاست¬گذار ارزی، منتظر روشن شدن فضای بازار و دلایل اصلی رشد قیمت دلار خواهد بود تا براساس آن تصمیم-گیری نماید. بخشی از دلایل افزایش قیمت دلار، جنبه واقعی و نتیجه طبیعی کارکرد بازار بوده و برخی دیگر اثرات روانی است.
بعضی از تحلیل‌گران بازار ارز "طرح مبارزه با پولشویی و کنترل ارز" را از دیگر عوامل افزایش قیمت دلار در کشور دانسته‌اند. به گفته آنها تعیین سقف ده هزار دلاری برای ارز همراه مسافر مانعی برای ورود ارز به ایران محسوب می‌شود که این به نوبه خود باعث افزایش قیمت دلار شده است. ابهام در زمینه مبنای نرخ ارز در بودجه سال آینده و رشد قابل توجه نقدینگی در کشور هم از جمله عواملی هستند که به صورت بالقوه می‌توانند بازار ارز را تحت تاثیر خود قرار دهند.
صرفنظر از دلایل ذکر شده، قیمت دلار از مهرماه سال جاری آرام آرام افزایش یافت و حالا به رقمی رسیده که در چهار سال اخیر بی سابقه بوده است. منتقدان دولت، بانک مرکزی را متهم می¬کنند که در برابر افزایش نرخ دلار سکوت کرده و معتقدند دولت بدش نمی¬آید دلار گران شود، زیرا دولت در نظر دارد تا سال آینده ارز را تک نرخی نماید .نباید از این نکته غفلت کرد که مقامات اقتصادی دولت یازدهم همواره بر استراتژی صادرات محور تأکید داشته¬اند و وعده تک نرخی کردن ارز را مطرح نموده¬اند. اما سئوال اصلی اینجاست که آیا توقف ارزش دلار بر نقطه 4 هزار تومان به نفع اقتصاد خواهد بود و یا به ضرر آن؟
سیاست¬های ارزی ایران همواره برخلاف بیشتر اقتصادهایی بوده که می¬خواستند اقتصاد ملی خود را تقویت نمایند. اینکه بازار تمام کشورها از جمله ایران پر از کالاهای چینی است به این دلیل بوده که دولت چین با ترفندهای مختلف ارزش پول خود را در برابر ارزهای دیگر پایین نگه داشته است. با کاهش ارزش پول ملی یک کشور، صادرات آن کشور ارزانتر و وارداتش گرانتر می شود و به همین دلیل کشور چین در حال حاضر به بزرگترین صادرکننده کالا در دنیا تبدیل شده است. این در حالی است که چین عضو سازمان تجارت جهانی بوده و به دلیل سیاست¬های غیرشفاف ارزیش همواره مورد انتقاد کشورهای دیگر از جمله آمریکا قرار داشته است.
اما ایران با تقویت مصنوعی ریال و تزریق دلارهای نفتی، رفتاری معکوس کشور چین داشته است و قدرت صادراتی ایران را به شدت پایین آورده است. ایران در زمره کشورهای دنیاست که به صورت مصنوعی ارزش پول خود را بالا نگه می¬دارد. با توجه به این نکته که زمانی در ایران نرخ تورم به طور متوسط مثلا در سال های 1380 و 1381 حدود 15 درصد بود در حالی که در منطقه دلار نرخ تورم 3 تا 4 درصد بود و معمولاً این تفاوت در نرخ تورم بر ارزش پول ایران تأثیر می¬گذارد و قیمت ریال به طور تدریجی در برابر دلار پایین خواهد آمد، اما دولت با تزریق دلارهای نفتی این قیمت را حفظ کرد که نتیجه آن به نوعی پرداخت یارانه توسط دولت برای کالاهای وارداتی بوده است. یعنی دولت عملاً کالاهای وارداتی را ارزان می¬کرد و برخلاف آن کالاهای صادراتی گران می¬شد. حتی در شرایط فعلی نیز تلاشها در جهت ثابت نگه داشتن ارزش ریال است. یکی از اصلاحات بزرگی که بایستی در ایران صورت گیرد در صورتی که ایران بخواهد از اقتصاد متکی به نفت خارج شود و به صادرکننده کالا در دنیا تبدیل شود باید پول خود را در خدمت بازرگانی صادرات محور قرار دهد نه در خدمت بازرگانی متکی به نفت. در صورتی که دولت با تزریق ارز به این نوسانات پاسخ دهد این پیام را به همراه خواهد داشت که اقتصاد ایران در جهت اتکای دائمی به صادرات نفت و گاز حرکت می¬کند.
تمام کشورهای قدرتمند اقتصادی قوی دارند اما همه اقتصادهای بزرگ واحد پولی قدرتمندی ندارند بنابراین کاهش طبیعی قدرت ریال در برابر ارزهای دیگر لزوماً به معنای کاهش قدرت اقتصاد ایران نخواهد بود؛ همان طور که یوان ضعیف چین هیچ نسبتی با قدرت اقتصادی این کشور ندارد.

rating
  نظرات

هیچ نظری ثبت نشده است.

نام شما
پست الکترونیک
وب سایت
عنوان
نظر
تصویر امنیتی CAPTCHA
کد را وارد کنید
چندرسانه ای
چندرسانه ای
موزه صنعت برق

نظرسنجی
به نظر شما ریس جمهور آینده کدام مساله را در اولویت مسائل دولت خود قرار دهد؟



ثبت نظر  مشاهده ی نتیجه  انصراف
آخرین اخبار