08/19/2017 - شنبه 28 مرداد 1396
مشاهده خبر

چرا ايران در صلح سوريه دست بالا را دارد؟
1395/10/29 11:19:26 print

چرا ايران در صلح سوريه دست بالا را دارد؟
صمد قائم پناه

ايران در چارچوب مذاكرات صلح سوريه و اتفاقات آتش‌بس در اين كشور يك طرح 4 ماده‌اي ارائه كرده است و به نظر مي‌رسد اين اتفاق پيام‌هاي مثبتي در خصوص مذاكرات آتي صلح سوريه و پايان جنگ در اين كشور دارد. ايران اگرچه به طور مستقيم در تحولات آتش‌بس سوريه حضور ندارد، اما نظر خود را از طريق روسيه دنبال مي‌كند. همچنان كه مي‌توان گفت به طور قطع رژيم بشار اسد دست بالا را در مذاكرات دارد و طي سال‌هاي گذشته موفق شده است شهرهاي مهم و استراتژيك خودش را باز پس بگيرد. در حال حاضر شرايط براي گفت‌وگو و تصميمات آتي مناسب است. آنچه كه در حال حاضر بايد در اولويت اول نيروهاي نقش‌آفرين در سوريه باشد اين است كه قلمرو سرزميني سوريه را مجددا احيا كنند، تروريست‌ها و جبهه النصره را نابود كنند و بعد از آن با ايجاد سازوكارهايي با مشاركت مردم سوريه براي آينده نظام سياسي سوريه تصميم بگيرند.

تا الآن سياست‌هاي تجزيه‌طلبانه با شكست مواجه شده است. ايران، تركيه و سوريه تمايلي به تجزيه سوريه ندارند. شايد ايالات متحده، عربستان، قطر و اسرائيل به طور مشترك به تجزيه سوريه فكر كنند اما تاكنون اين سياست با شكست مواجه شده است. تغييراتي كه در سياست خارجي تركيه اتفاق افتاده است در چند ماه اخير خيلي اميدواركننده است كه فارغ از نظام سياسي آينده سوريه، بحث تجزيه از دستور كار تركيه خارج شده باشد. تجزيه سوریه تبعات ناخوشايند براي خود تركيه در پي خواهد داشت و مي‌تواند به صورت دومينو بقيه كشورهاي منطقه را نيز تحت تأثير خودش قرار دهد. نقطه مشترك حفظ تماميت ارضي سوريه در دستور كار ايران، تركيه و رژيم بشار اسد است. اين هدف مشترك 3 كشور را در كنار هم قرار داده است و بحث آتش‌بس نيز در همين راستا اتفاق افتاده است. مذاكرات آستانه نيز پيرامون همين مسئله اتفاق خواهد افتاد. بعد از 5 سال كش و قوس در سوريه و هزينه‌هاي بالاي مالي و جاني كه طي اين مدت طرف‌هاي مقابل متحمل شدند، اهداف مشتركي به دست آمده است.

بر همين اساس مي‌توان نسبت به مذاكرات صلح سوريه خوش‌بين بود، مشروط به اين كه طرفين به تعهدات خودشان عمل كنند. مسئله سوريه البته در همين حالت نيز ريسك بالايي براي ايران دارد. ايران منافع مستقيمي همانند آنچه تركيه با حدود 700 كيلومتر مرز مشترك با سوريه دارد در سوريه ندارد. به طور طبيعي هر اتفاقي كه در سوريه بيفتد براي تركيه تبعات مثبت يا منفي خواهد داشت ولي اين تبعات ضريب بالايي براي ايران نخواهند داشت. مسئله ايران بيشتر حزب‌الله لبنان و اسرائيل است. حفظ بشار اسد به عنوان متحد ايران و عضو جبهه مقاومت در دولت سوريه تاكنون در راستاي اهداف جمهوري اسلامي ايران بوده است. اما مقامات كشورمان نيز به درستي مي‌دانند كه از اينجا به بعد درصدي از ريسك نيز وجود دارد. اگر براي بشار اسد اتفاقي بيفتد، به نظر مي‌رسد سرمايه‌گذاري ايران ناتمام مي‌ماند و چندان نمي‌توان آينده مطمئني را براي اهداف ايران در سوريه دنبال كنيم. البته توجيه ايران اين است كه در چارچوب قوانين و مقررات بين‌المللي امور خودش را در سوريه پيش مي‌برد. حضور ايران در سوريه تابع قواعد و حقوق بين‌الملل است. حقوق بين‌الملل به دولت‌ها اجازه مي‌دهد كه اگر چنانچه دولتي درگير بحران داخلي شود و دولت مركزي اقتدار خودش را از دست بدهد و نتواند به تنهايي براي تأمين امنيتش اقدام كند، مي‌تواند از كشورهاي ديگر و متحدانش درخواست كمك كند. البته در مسائل حقوق بين‌الملل نظريات زيادي نيز پيرامون اين مسئله وجود دارد. به هر صورت به عنوان عرف اين مسئله در حقوق بين‌الملل تجربه شده است و طي چند دهه گذشته در نقاطي از دنيا نيز اين اتفاق افتاده است.

ايران مي‌تواند اميدوار باشد كه بشار اسد يا همفكرانش در آينده سياسي سوريه نقش داشته باشند و بتوانند اهداف ايران را در منطقه دنبال كنند؛ تا ارتباط ايران با حزب‌الله لبنان همچنان برقرار باشد. از سوي ديگر رژيم صهيونيستي نيز در چارچوب آينده سياسي سوريه همچنان از ناحيه ايران احساس تهديد كند.

استاد دانشگاه و كارشناس خاورميانه


 
rating
  نظرات

هیچ نظری ثبت نشده است.

نام شما
پست الکترونیک
وب سایت
عنوان
نظر
تصویر امنیتی CAPTCHA
کد را وارد کنید
چندرسانه ای
چندرسانه ای
موزه هنرهای ملی

نظرسنجی
به نظر شما ریس جمهور آینده کدام مساله را در اولویت مسائل دولت خود قرار دهد؟



ثبت نظر  مشاهده ی نتیجه  انصراف
آخرین اخبار